Kleszczowe zapalenie mózgu nie jest obecnie możliwe do wyleczenia. Dlatego ta choroba jest tak bardzo niebezpieczna. Leczenie KZM ogranicza się do łagodzenia objawów, czyli zmniejszenia bólu i obniżania gorączki. Nawet szybkie usunięcie kleszcza nie da rezultatu ponieważ wirus znajduje się w ślinie kleszcza i jest wstrzykiwany zaraz po wkłuciu. Jedynym zabezpieczeniem przed kleszczowym zapaleniem mózgu jest szczepienie. O niebezpieczeństwach tej choroby rozmawiam z lekarzem medycyny rodzinnej w Mojej Przychodni doktorem Jarosławem Stobieckim. 

Panie doktorze czym jest KZM?   

Kleszczowe zapalenie  mózgu jest wirusową infekcję ośrodkowego układu nerwowego, przenoszoną przez ukąszenia kleszczy oraz sporadycznie przez spożywanie niepasteryzowanego mleka zakażonych zwierząt hodowlanych. Okres wylęgania choroby wynosi  7–14 dni od momentu pokąsania przez kleszcza.  

 Jaki przebieg ma ta choroba?   

Choroba ma nagły początek i przebieg dwufazowy. Pierwsza faza zwiastunowa – objawy grypopodobne, nudności, wymioty, biegunka –  utrzymują się do 7 dni, po czym u większości chorych dochodzi do samoistnego wyleczenia, u niektórych po kilku dniach stosunkowo dobrego samopoczucia pojawiają się objawy zajęcia mózgu. Druga jest faza neurologiczna – może wystąpić zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych , zapalenie mózgu, móżdżku lub rdzenia kręgowego. Objawy neurologiczne występują mniej więcej u 10 % zakażonych wirusem.  

Szacunkowo prawdopodobieństwo zachorowania na KZM z powodu ugryzienia kleszcza na obszarze największego ryzyka wynosi około 1 na 150. Przy czym Mazowieckie sąsiaduje z najbardziej zagrożoną części kraju (mapa poniżej)  

W Polsce co roku rejestruje się 150-350 zachorowań na kleszczowe zapalenie  mózgu. Warto też nadmienić, że w większości regionów w Polsce, lekarze nie potwierdzają przyczyny wirusowych zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu o łagodnym przebiegu z powodu kosztów badań serologicznych oraz konieczności przesyłania próbek do jednego z trzech laboratorium w Polsce wykonujących to badanie. Tak więc faktycznych zachorowań może być więcej a zachorowania zgłoszone przez lekarzy stanowią tylko część pacjentów którzy  w rzeczywistości przechodzą infekcję tym typem wirusa po kontakcie z zakażonymi kleszczami.  

Czy rokowania w przebiegu KZM są aż tak dramatyczne? 

 Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych zwykle przebiega bez powikłań i wiąże się z korzystnym rokowaniem. Jednak u chorych z zapaleniem mózgu i rdzenia kręgowego czasem dochodzi do zaburzeń czucia, niedowładów, upośledzenia pamięci i koncentracji, które mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy. U chorych z niedowładami i porażeniami nieuchronne są zaniki mięśniowe, jeżeli nie zostanie wdrożone postępowanie rehabilitacyjne. Śmiertelność w przypadku zajęcia ośrodkowego układu nerwowego  w Europie nie przekracza 1% i dotyczy przede wszystkim chorych z porażeniami kończyn i zaburzeniami oddychania.

Możemy unikać pogryzienia przez kleszcza, zakładać odpowiednia odzież, stosować środki odstraszające, unikać miejsc gdzie występują (przeczytaj więcej o ochronie) ale wszyscy jednym głosem mówią, że tylko szczepienie jest pewnym zabezpieczeniem przed KZM.

Szczepionka przeciw  kleszczowemu zapaleniu mózgu nie zawiera żywego wirusa i jest całkowicie bezpieczna. Może być stosowana nawet u dzieci po 1 urodzinach i u dorosłych. Szczepienie podstawowe składa  się z 3 dawek wykonywanych wg schematu 0- 1 – 6 miesięcy oraz potem dawka przypominająca po 3 latach i kolejne dawki przypominające co 5 lat (wyjątek to pacjenci po 60 roku życia wszystkie dawki przypominające co 3 lata ).

 Informujemy, że szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu jest dostepna w Mojej Przychodni. Cena jednej dawki to 130 zł (dzieci) i 140 zł (dorośli). Przed podaniem szczepionki obowiązuje wizyta lekarska z kwalifikacją do szczepienia w cenie dziecko 120 zł, dorosły 70 zł.

 

 

Obszary zagrożone kleszczowym zapaleniem mózgu (KLM) w Polsce w latach 2001-2011.

źródło: Meldunki Państwowego Zakładu Higieny: Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce 2001-2011. www.pzh.gov.pl